همه چیز درباره مالیات بر درآمد مشاغل سال 1403

مالیات بر درآمد مشاغل یعنی هرگونه درآمد افراد ایرانی و غیرایرانی در کشور مشمول مالیات است. حتی اگر شخص حقیقی باشید نیز به فراخور نوع شغل و درآمدتان تحت شمول این قانون قرار می گیرید.
حال تفاوتی ندارد که یک فروشگاه بزرگ، مغازه یا کسب وکار آنلاین داشته باشید، در نهایت باید مالیات فعالیت اقتصادی خود را بپردازید. در این نوشتار نحوه محاسبه مالیات بر درآمد، معافیت های سالیانه مالیاتی انواع شغل ها و دسته بندی مشاغل را از نظر قانون مالیاتی کشور مورد بررسی قرار داده و به چند پرسش پرتکرار پاسخ می دهیم.
در صورتی که میخواهید اطلاعات جامع تری درباره مالیات بر درآمد مشاغل بیشتر بدانید به شما پیشنهاد می کنیم که با گروه نرم افزاری ویراتیم شرکت سپید حساب ویرا تا بخش پایانی این مطلب همراه باشید.

نحوه محاسبه مالیات بر درآمد و حقوق سال 1403

مالیات بر درآمد مشاغل سال 1403 بر اساس مقدار سود کسب شده در آن واحد شغلی طی یک سال محاسبه می شود. منظور از سود کسب شده کسر جمع هزینه ها از جمع درآمدهاست. از جمع سود کسب شده طی سال مبلغی به عنوان معافیت سالانه مالیات مشاغل یا همان معافیت ماده 101 کسر خواهد شد و باقیمانده در نرخ مالیاتی مشاغل ضرب می شود و میزان مالیات به دست می آید.

البته برای حقوق 1404

جدول درصد مالیات مشاغل

جدول درصد مالیات مشاغل، اطلاعاتی را ارائه می‌دهد که نشان می‌دهد هر شغل یا گروه شغلی بر اساس میزان درآمدی که کسب می‌کند، مشمول چه میزان مالیات می‌شود. این جدول به تفکیک دسته‌های شغلی یا براساس میزان درآمد مشاغل، درصد مالیات اعمال شده را نمایش می‌دهد و کمک می‌کند تا صاحبان مشاغل یا مدیران مالی بتوانند تخمینی از مالیات پرداختی خود داشته باشند.

درصد مالیات مشاغل

درصد مالیات مشاغل در ایران به صورت پلکانی و بر اساس درآمد سالانه محاسبه می‌شود. طبق قانون مالیات‌های مستقیم، برای اشخاص حقیقی دارای شغل (مثل کسب‌وکارهای شخصی، فریلنسرها، فروشگاه‌ها و…)، نرخ مالیات به شرح زیر است.

نکات مهم:

• این درصدها بر اساس مازاد درآمد در هر پله محاسبه می‌شود، نه کل درآمد.

• افراد مشمول باید اظهارنامه مالیاتی سالانه را حتماً در موعد مقرر (معمولاً تا پایان خرداد سال بعد) به سازمان امور مالیاتی ارائه دهند.

• اگر کسب‌وکاری در مناطق کمتر توسعه‌یافته باشد یا شرایط خاصی داشته باشد، ممکن است شامل تخفیف یا معافیت‌های مالیاتی گردد.

درصد مالیات مشاغل مختلف

درصد مالیات مشاغل مختلف در ایران به چند عامل بستگی دارد: حقیقی یا حقوقی بودن شغل، میزان درآمد سالانه، نوع فعالیت و محل انجام فعالیت. برای مشاغل حقیقی (مثل فروشگاه‌ها یا ارائه‌دهندگان خدمات شخصی)، نرخ مالیات به‌صورت پلکانی و بر اساس درآمد سالانه محاسبه می‌شود. برای مثال، درآمد سالانه تا سقف ۲۸۸ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ از مالیات معاف است. پس از آن، درآمد مازاد مشمول نرخ‌هایی از ۱۰٪ تا ۳۰٪ می‌شود.

در مورد شرکت‌ها یا مشاغل حقوقی، معمولاً نرخ مالیات ثابت و برابر با ۲۵٪ از سود خالص است. البته شرکت‌های تعاونی یا دانش‌بنیان، بسته به شرایط و مجوزهایی که دارند، می‌توانند از معافیت‌های بلندمدت برخوردار شوند.

همچنین اگر یک کسب‌وکار در مناطق کمتر توسعه‌یافته یا مناطق آزاد تجاری فعال باشد، ممکن است تا چند سال از پرداخت مالیات معاف شود یا تخفیف بگیرد. به طور خلاصه، نرخ مالیات مشاغل در ایران هم وابسته به نوع و میزان درآمد است و هم مکان و نوع فعالیت.

مالیات بر درآمد مشاغل

مالیات بر درآمد مشاغل یکی از انواع مالیات‌های مستقیم در نظام مالیاتی ایران است که از درآمد سالانه صاحبان کسب‌وکارهای حقیقی دریافت می‌شود. این مالیات بر اساس قانون مالیات‌های مستقیم تعیین می‌شود و هر فردی که به‌صورت مستقل مشغول فعالیت اقتصادی، تولیدی، خدماتی یا تجاری باشد، مشمول آن خواهد بود.

بر اساس قانون، صاحبان مشاغل موظف‌اند تا پایان خرداد هر سال، اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال گذشته خود را به سازمان امور مالیاتی ارائه دهند. پس از بررسی این اظهارنامه، مالیات متعلقه برآورد می‌شود. نرخ مالیات مشاغل به‌صورت پلکانی است و با توجه به میزان درآمد سالانه، درصد مالیات افزایش می‌یابد. برای مثال:

• درآمد سالانه تا سقف مشخصی (مثلاً ۲۸۸ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴) معاف از مالیات است.

• درآمدهای مازاد به ترتیب مشمول نرخ‌هایی از ۱۰٪، ۱۵٪، ۲۰٪، ۲۵٪ و نهایتاً ۳۰٪ می‌شوند.

مالیات بر درآمد مشاغل نقش مهمی در تأمین منابع مالی دولت دارد و رعایت آن از سوی فعالان اقتصادی نه‌تنها یک الزام قانونی است بلکه موجب شفافیت اقتصادی نیز خواهد شد.

ضریب مالیات مشاغل

ضریب مالیات مشاغل یکی از روش‌های تعیین مالیات در نظام مالیاتی ایران است که در شرایطی خاص برای تشخیص درآمد مشمول مالیات اشخاص حقیقی شاغل در برخی مشاغل به کار می‌رود. این روش بیشتر در مواردی استفاده می‌شود که مودی (صاحب شغل) اظهارنامه مالیاتی ارائه نکرده یا مدارک و مستندات کافی برای رسیدگی دقیق در دسترس سازمان امور مالیاتی نباشد.

در این حالت، سازمان امور مالیاتی با استفاده از ضرایب مالیاتی که هر سال توسط هیئت‌های تعیین ضرایب (متشکل از نمایندگان اصناف و اداره مالیات) تصویب می‌شود، درآمد مشمول مالیات فرد را تخمین می‌زند. این ضریب‌ها درصدی از فروش یا درآمد ناخالص هستند که به‌عنوان درآمد مشمول مالیات در نظر گرفته می‌شوند.

مثال ساده:

اگر ضریب مالیاتی یک شغل ۱۵٪ باشد و فروش ناخالص سالانه آن ۱ میلیارد تومان باشد، درآمد مشمول مالیات برابر با ۱۵۰ میلیون تومان خواهد بود و مالیات بر اساس این رقم محاسبه می‌شود.

ویژگی‌های مهم:

• ضرایب هر شغل متفاوت است و با توجه به نوع فعالیت، میزان سودآوری، و شرایط اقتصادی تعیین می‌شود.

• لیست ضرایب معمولاً در کتابچه‌ای به نام دفترچه ضرایب مالیاتی منتشر می‌شود.

• استفاده از ضریب به‌نوعی روش علی‌الراس به‌حساب می‌آید که به‌تدریج در حال حذف یا کاهش استفاده است، چرا که نظام مالیاتی به سمت شفاف‌سازی و الزام به اظهارنامه و اسناد مالی پیش می‌رود.

در نهایت، هرچه کسب‌وکارها شفاف‌تر عمل کنند و اسناد مالی دقیق‌تری ارائه دهند، احتمال تعیین مالیات بر اساس ضریب کمتر خواهد شد.

مالیات بر مشاغل

مالیات بر مشاغل یکی از انواع مالیات‌های مستقیم در نظام مالیاتی ایران است که به درآمد اشخاص حقیقی (افراد) شاغل در حرفه‌ها و کسب‌وکارهای مختلف تعلق می‌گیرد. این نوع مالیات تحت عنوان «مالیات بر درآمد مشاغل» شناخته می‌شود و مشمول ماده ۹۳ قانون مالیات‌های مستقیم است.

چه کسانی مشمول مالیات بر مشاغل هستند؟

تمام افرادی که به صورت حقیقی (نه شرکتی) فعالیت اقتصادی دارند—اعم از فروش کالا، ارائه خدمات، فعالیت‌های فنی، آموزشی، مشاوره‌ای و…—و درآمدی از این طریق کسب می‌کنند، مشمول مالیات بر مشاغل هستند. این افراد موظف‌اند درآمد سالانه خود را به سازمان امور مالیاتی اعلام کنند.

نحوه محاسبه مالیات مشاغل چگونه است؟

محاسبه این مالیات به صورت پلکانی انجام می‌شود. پس از کسر هزینه‌های قابل قبول و معافیت سالانه (مثلاً در سال ۱۴۰۴، معافیت پایه ۲۸۸ میلیون تومان تعیین شده)، باقیمانده درآمد مشمول مالیات شده و بر اساس نرخ‌های زیر مشمول مالیات می‌شود:

• تا مبلغ مشخصی: ۱۰٪

• در پله‌های بالاتر: ۱۵٪، ۲۰٪، ۲۵٪ و نهایتاً ۳۰٪

مراحل پرداخت مالیات مشاغل:

1. ثبت‌نام در سامانه سازمان امور مالیاتی

2. ارائه اظهارنامه عملکرد تا پایان خرداد هر سال

3. پرداخت مالیات تعیین شده از سوی سازمان یا مطابق اظهارنامه

نکات مهم:

• داشتن اسناد و مدارک دقیق هزینه‌ها و درآمدها کمک می‌کند تا مالیات عادلانه‌تری محاسبه شود.

• برخی مشاغل و مناطق دارای معافیت‌های خاص مالیاتی هستند.

• جرایمی برای عدم ارائه اظهارنامه یا تأخیر در پرداخت مالیات در نظر گرفته شده است.

در مجموع، شفافیت در درآمد و هزینه، و پایبندی به زمان‌بندی قانونی، کلید مدیریت صحیح مالیات بر مشاغل است.

نحوه محاسبه مالیات مشاغل خدماتی

محاسبه مالیات برای مشاغل خدماتی یکی از ارکان کلیدی در مدیریت مالی این کسب‌وکارها به شمار می‌رود. از آنجایی که درآمد شرکت‌های خدماتی عمدتاً از ارائه خدمات به مشتریان حاصل می‌شود و تولید کالای فیزیکی ندارند، شیوه محاسبه مالیات آن‌ها تفاوت‌هایی با سایر مشاغل دارد.

در گام نخست، حسابداران یا مدیران مالی این شرکت‌ها باید اطلاعات دقیق مربوط به درآمد، هزینه‌ها، دارایی‌ها، بدهی‌ها و افزایش سرمایه را جمع‌آوری و ثبت کنند. این داده‌ها پایه و اساس محاسبه مالیات بر درآمد خواهند بود.

همچنین، ضروری است که نرخ مالیاتی مرتبط با نوع فعالیت خدماتی، بر اساس قوانین و مقررات جاری مالیاتی تعیین شود. هرگونه سهل‌انگاری یا تأخیر در ارائه این اطلاعات به سازمان امور مالیاتی ممکن است باعث شود که مالیات به‌صورت علی‌الراس محاسبه گردد، که اغلب برای مؤدیان هزینه‌بر و نامطلوب است.

نکته مهم دیگر، مشخص بودن نوع مالکیت شرکت (حقیقی یا حقوقی) است. پس از آن، با استفاده از اطلاعات ثبت‌شده در سامانه مودیان، مواردی چون درآمد سال مالی قبل، هزینه‌ها، فعالیت‌های اقتصادی، میزان مالیات پرداختی قبلی و سایر جزئیات مالی بررسی و در نظر گرفته می‌شوند.

رعایت این مراحل، نه‌تنها موجب تسهیل فرآیند رسیدگی مالیاتی می‌شود بلکه از بروز اختلافات احتمالی با سازمان امور مالیاتی نیز جلوگیری خواهد کرد.

ساختار کلی جدول درصد مالیات مشاغل

معمولاً جدول مالیات مشاغل شامل بخش‌های زیر است:

1. شرح/دسته‌بندی شغل: در این قسمت، انواع دسته‌بندی‌های مشاغل و یا توضیحات مربوط به طبقه‌بندی درآمدها ذکر می‌شود.
2. درصد مالیات: این بخش درصدی را نشان می‌دهد که به عنوان مالیات بر درآمد آن شغل یا گروه شغلی تعلق می‌گیرد. این درصد ممکن است بر اساس میزان درآمد کسب شده در سال یا نوع فعالیت متفاوت باشد.
3. محدوده درآمد: برخی جداول محدوده درآمدی مشاغل را نشان می‌دهند و برای هر محدوده درصد مالیات را مشخص می‌کنند.

چرا جدول درصد مالیات مشاغل مهم است؟

• برآورد دقیق مالیات: صاحبان مشاغل می‌توانند با استفاده از این جدول، میزان تقریبی مالیاتی که باید پرداخت کنند را برآورد کنند.
• برنامه‌ریزی مالی: این اطلاعات به برنامه‌ریزی مالی مشاغل کمک می‌کند و در تنظیم بودجه و مدیریت هزینه‌ها موثر است.
• مشاوره مالیاتی: مشاوران مالیاتی نیز می‌توانند با استفاده از این جدول، راهنمایی بهتری در زمینه مدیریت مالیات ارائه دهند.

معافیت مالیات بر درآمد مشاغل در سال 1403 چقدر است؟

هر سال مبلغی تحت عنوان معافیت سالانه مالیات مشاغل در بودجه سالانه کل کشور لحاظ می شود. این رقم برای سال 1403 معدل 36 میلیون تومان تعیین شده است. ذکر این نکته لازم است که هر شخص حقیقی تنها می تواند یک بار از معافیت سالانه استفاده کند. البته در مواردی که چند شریک وجود داشته باشد این میزان به حداکثر 2 مرتبه افزایش می یابد.

نکته مهم: بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۴، میزان معافیت مالیاتی برای مشاغل در این سال برابر با ۲۸۸ میلیون تومان تعیین شده است. این معافیت مربوط به فعالان اقتصادی و صاحبان کسب‌وکارهایی است که باید در سال ۱۴۰۵، اظهارنامه مالیاتی مربوط به عملکرد سال ۱۴۰۴ خود را به سازمان امور مالیاتی ارائه دهند.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره نکات و جدول حقوق 1404 می‌توانید وارد شوید.

مشاغل مختلف چگونه گروه بندی می شوند؟

براساس آیین نامه اجرایی اصلاحی ماده 95 قانون مالیات های مستقیم، مشاغل با توجه به نوع و میزان فعالیت خود به 3 گروه کلی دسته بندی می شوند:

1. مشاغل گروه اول
2. مشاغل گروه دوم
3. مشاغل گروه سوم

درصد مالیات مشاغل گروه اول

• درآمد ابرازی اظهارنامه عملکرد 2 سال قبلش یا آخرین درآمد قطعی شده آنها بیش از 55 میلیارد ریال باشد.
• درآمد ابرازی اظهارنامه عملکرد 2 سال قبلبه این معناست که به عنوان مثال درآمد ابرازی اظهارنامه عملکرد سال 97 اگر بیشتر از 55 میلیارد ریال باشد در سال 99 گروه اول خواهد بود.

درصد مالیات مشاغل گروه دوم

• واردکنندگان و صادرکنندگان انواع کالا
• صاحبان بیمارستان ها، درمانگاه ها و کلینیک های تخصصی
• صاحبان کارخانه ها و واحدهای تولیدی و بهره برداران معادن دارای پروانه بهره برداری از وزارتخانه ها و مراجع معتبر
• صاحبان فروشگاه های زنجیره ای دارای مجوز فعالیت از وزارتخانه و یا مراجع مرتبط
• صاحبان صرافی ها
• صاحبان موسسات حسابرسی، حسابداری و دفترداری، خدمات مالی و ارائه دهندگان خدمات مدیریتی، مشاوره ای، انفورماتیک و طراحی سیستم
• صاحبان هتل های سه ستاره به بالا
• صاحبان موسسات حمل ونقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی

ضابطه شناسایی مشاغل گروه دوم

مشاغلی که درآمد ابرازی اظهارنامه عملکرد 2 سال قبل تر یا آخرین درآمد قطعی شده آنها میانِ رده 18 تا 55 میلیارد ریال باشد.

درآمد مالیات مشاغل گروه سوم

مشاغل گروه سوم تعریف ساده ای دارند. به این معنا که مشاغلی که در گروه اول و دوم قرار نگیرند در دایره مشاغل گروه سوم دسته بندی می شوند.

در نظام مالیاتی ایران، گروه سوم مشاغل به کسب‌وکارهای کوچکی اطلاق می‌شود که معمولاً درآمد پایین‌تری دارند و از نظر پیچیدگی حسابداری، ساده‌تر هستند. برای این گروه، نحوه تعیین مالیات معمولاً بر اساس ضرایب تعیین‌شده توسط سازمان امور مالیاتی و با روش علی‌الرأس یا توافقی انجام می‌شود، نه بر پایه دفاتر قانونی.

درصد مالیات گروه سوم مشاغل چگونه تعیین می‌شود؟

برای گروه سوم، نرخ مالیات به صورت پلکانی و با در نظر گرفتن درآمد مشمول مالیات سالانه تعیین می‌شود:

• تا ۳۶۰ میلیون تومان درآمد سالانه: ۱۰٪

• از ۳۶۰ تا ۴۵۶ میلیون تومان: ۱۵٪

• از ۴۵۶ تا ۶۰۰ میلیون تومان: ۲۰٪

• از ۶۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان: ۲۵٪

• بیش از ۸۰۰ میلیون تومان: ۳۰٪

البته باید توجه داشت که سقف معافیت مالیاتی سالانه برای سال ۱۴۰۴ برابر ۲۸۸ میلیون تومان است؛ یعنی درآمد تا این میزان مشمول مالیات نمی‌شود.

نکته مهم:

در گروه سوم، اگر مؤدی مشمول تبصره ماده ۱۰۰ شود (یعنی مشاغلی با درآمد زیر سقف تعیین‌شده طبق بخشنامه سالانه سازمان امور مالیاتی)، می‌تواند بدون ارائه اظهارنامه، صرفاً با پرداخت مالیات مقطوع، پرونده خود را ببندد.

البته برای جدول درصد مالیات مشاغل ۱۴۰۳ می‌توانید از تصویر زیر که البته مربوط به مالیات سال 1400 می‌باشد نیز استفاده کنید:

نرخ مالیات بر درآمد مشاغل چند درصد است؟

نرخ و ضریب مالیات مشاغل در ماده 131 قانون مالیات مستقیم شرح داده شده است. این نرخ پلکانی است و بر اساس درآمد مشمول مالیات شما 15 یا 20 یا 25 درصد خواهد بود.

شیوه محاسبه مالیات مشاغل به کمک نرخ ماده 131 به این صورت انجام می شود:

• تا 50 میلیون تومان اول درآمد مشمول مالیات نرخ 15 درصد
• تا 50 میلیون تومان دوم درآمد مشمول مالیات نرخ 20 درصد
• باقیمانده درآمد مشمول مالیات با نرخ 25 درصد

مراحل تشکیل پرونده مالیاتی مشاغل

مشاغل و اصناف مختلف برای انجام وظائف مالیاتی خود باید پرونده مالیاتی تشکیل دهند. در حال حاضر تشکیل پرونده مالیاتی 2 مرحله تشکیل پرونده الکترونیک و پرونده فیزیکی دارد.

• ابتدا باید ثبت نام الکترونیک انجام دهید و سپس با ارائه اسناد و مدارک پرونده فیزیکی را تکمیل کنید.

• اشخاص جهت ثبت نام الکترونیک باید به سایت سازمان مالیاتی به نشانی tax.gov.ir و بخش ثبت نام الکترونیک مراجعه کنند.

• در این بخش ابتدا پیش ثبت نام انجام می شود با اعلام کد ملی اعضاء یا شرکا و تایید شماره همراه پیش ثبت نام تکمیل شده، کد رهگیری پیش ثبت نام صادر و یوزر و پسور برای شریک اصلی فرستاده می شود.

• در مرحله دوم باید وارد بخش ثبت نام شده و با استفاده از یوزر و پسورد دریافتی اطلاعات را تکمیل کرد

تنظیم و ارسال مالیات حقوق

آموزش ثبت اظهارنامه مالیاتی مشاغل

اظهارنامه مالیات مشاغل به صورت الکترونیکی ارسال می شود و نیازی به مراجعه به اداره مالیاتی نیست. جهت انجام این کار باید وارد سایت سازمان امور مالیاتی کشور به نشانی tax.gov.ir شوید و از قسمت اظهارنامه الکترونیک، نرم افزار تحت ویندوز اظهارنامه مالیات بر درآمد مشاغل را دانلود کنید و اطلاعات مالی خود را در آن به ثبت برسانید. البته پیش تر باید یوزر و پسورد را ضمن ثبت نام در سامانه به دست آورده باشید.

پیشنهاد می کنیم برای محاسبه بهتر دخل و خرج کسب وکارتان جهت محاسبه مالیات بر درآمد مشاغل حتما از خدمات مالی سپیدار استفاده کنید. امکانات نرم افزار سپیدار به شما در محاسبه بهتر اطلاعات مالی تان یاری می رساند و گزارشات سپیدار بسیار کارآمد هستند.